Hoofdpijn en sportbeoefening

Inleiding
Van de Nederlandse bevolking heeft naar schatting 10% regelmatig last van hoofdpijn. Hoofdpijn kan variŽren van een lichte spanningshoofdpijn tot een zware migraineaanval. Zware hoofdpijn kan voor mensen een grote belasting betekenen in het dagelijks leven. Mensen die veel last hebben van hoofdpijn zijn misschien geneigd om niet (of minder) aan sport te doen uit angst dat zij hiermee hun hoofdpijn opwekken of verergeren. Dat is jammer, want sport en hoofdpijn kunnen bij veel hoofdpijnpatiŽnten best samen gaan! Er zijn vele verschillende vormen van hoofdpijn, die hieronder apart beschreven worden.

Spanningshoofdpijn
Spanningshoofdpijn is een niet kloppende hoofdpijn die vaak wordt beschreven als een 'bandgevoel' rond het hoofd. Deze vorm van hoofdpijn treedt vooral op als gevolg van stress. Vaak gaat deze vorm van hoofdpijn gepaard met pijnlijke spieren in het nek- en schoudergebied. Mensen met spanningshoofdpijn hoeven zich niet druk te maken over welke sport ze kunnen beoefenen. Elke sport waarbij zij zich lekker voelen werkt voor hen positief. Sport is bij uitstek een manier om plezier te beleven en te ontspannen. Sport kan bovendien een (goede) manier zijn om negatieve gevoelens en stress af te reageren. Bij sommige krachtsporters kan er een andere vorm van hoofdpijn optreden die ook vanuit de nek komt. Dat wordt dan veroorzaakt door bepaalde oefeningen, waarbij er een grote belasting op de nek komt. Denk hierbij aan nekdrukken, maar ook aan voorslaan en kniebuigen.

Migraine en migraineachtige hoofdpijn
Migraine en migraineachtige hoofdpijn zijn wel kloppend van aard en treden vaak in aanvallen op. Kan migraineachtige hoofdpijn soms met een half uur al voorbij zijn, de klassieke migraineaanval kan dagen aanhouden. Bij al deze hoofdpijnvormen kunnen misselijkheid en braakneigingen optreden. Bij de klassieke migraine gaan aan de hoofdpijn zelf lichtflitsen en veranderde zintuigsensaties vooraf. Tijdens de hoofdpijn is iemand vaak lichtschuw en wil dan zoveel mogelijk in het donker liggen. Wat de pijn bij deze vormen van hoofdpijn veroorzaakt is onbekend, maar mogelijk speelt de gevoeligheid van de vaatjes in de hersenen hierbij een rol. Dikwijls komt de aandoening ook bij andere familieleden voor. Wat de aanleiding is tot het ontstaan van de aanval is niet altijd even duidelijk. Stress en oververmoeidheid spelen bij de klassieke migraine zeker een rol, waarbij de aanval dan vaak optreedt als iemand eindelijk even tot rust kan komen. Voor migraineachtige hoofdpijnvormen bij -of in aansluiting op- sport is vaak wel een duidelijke aanleiding aan te geven. Zie onder het kopje 'Invloed van sportbeoefening op migraine'.

Migraine en sportbeoefening
Migraine komt vooral in de leeftijdscategorie van 20-40 jaar voor; een leeftijd dus waarop veel sport beoefend wordt. Helaas is er niet zoveel bekend over migraine en sportbeoefening. In het algemeen geldt dat sportbeoefening bij de meeste mensen niet leidt tot migraineaanvallen. Bij sommigen kan de spanning voor een wedstrijd een aanval uitlokken, terwijl anderen juist tijdens de ontspanning na de wedstrijd een aanval krijgen. Een goed gedoseerde duurtraining kan de frequentie en de ernst van de migraineaanvallen verminderen. In het algemeen mogen migrainepatiŽnten dus gewoon sporten. Zij hoeven ook geen specifieke medicatie te gebruiken om aanvallen bij of na het sporten te voorkomen.

Invloed van sportbeoefening op migraine
Er worden meerdere vormen van migraineachtige hoofdpijn bij -of in aansluiting op- sport onderscheiden. Deze kunnen bijvoorbeeld optreden:
  • Bij zeer intensieve inspanning, zoals een 400m wedstrijd.
  • Onmiddellijk na de inspanning treden lichtflitsen op, die binnen een paar minuten gevolgd worden door hyperventilatie, misselijkheid, braken en bonzende hoofdpijn. De totale duur van deze hoofdpijn is meestal zon half uur. Bij langdurige inspanning.
  • Deze vorm van hoofdpijn treedt eerder op bij warm en vochtig weer en als de vochtinname onvoldoende is geweest. Dan dreigt een warmtestuwing, die met hoofdpijn gepaard gaat. Ook als iemand onvoldoende (koolhydraten) gegeten heeft, kan deze vorm van hoofdpijn optreden. Door persen (Valsalva-manoeuvre).
  • Deze vorm van hoofdpijn kan optreden als de adem wordt ingehouden tijdens zware krachttraining. Deze vorm van persen wordt ook wel de Valsalva-manoeuvre genoemd. Door sporten op hoogte.
  • Als er onvoldoende de tijd is genomen voor de acclimatisatie, zal er eerder hoofdpijn optreden doordat het lichaam zich onvoldoende heeft kunnen instellen op de op hoogte aanwezige- lagere zuurstofspanning. Door een trauma aan de zijkant van het hoofd.
  • In de atletieksituatie zal iemand niet zovaak een trauma aan de zijkant van zijn of haar hoofd oplopen, maar bij voetballen zal dat veel vaker voorkomen. Denk hierbij vooral aan de voetballer die een bal heeft gekopt. Door het dragen van een te strakke band om het hoofd.
    Ook dat zal bij atletiek niet zo vaak voorkomen, maar een zwembril is hierom berucht.
Hoewel bovenstaande soorten van hoofdpijn goedaardig worden genoemd, kunnen ze voor de sporter zeer belastend zijn. Het spreekt voor zich dat bij de behandeling eerst gekeken moet worden of er een aanleiding is geweest voor het ontstaan van de hoofdpijnklacht. Zo kan de '400m-hoofdpijn' in de loop van de tijd minder worden als de trainingstoestand verbetert en kan een duurloper zich erop trainen om voldoende koolhydraten en vocht tot zich te nemen. In het algemeen kan een goede trainingstoestand en een goede warming-up (uiteindelijk) de frequentie en de ernst van de migraineaanvallen verminderen! Dat geldt zowel voor de lange sprint als voor de duurtraining.

Medicatie bij migraine(-achtige hoofdpijn)
Als bovenstaande maatregelen de migraineachtige hoofdpijn niet (voldoende) kunnen voorkomen, kan overwogen worden om voor de sportbeoefening een hoofdpijntablet te gebruiken. Hierdoor kan men de hoofdpijnaanval voorkomen, of de ernst daarvan verminderen. Vaak wordt hiervoor een tablet gebruikt die Indomethacine, Naproxen of Ibuprofen bevat. Bij de echte migrainepatiŽnten werken deze medicijnen vaak onvoldoende en er worden vaak andere medicijnen voorgeschreven. Deze medicijnen zullen dan meestal ergotamine(achtige) stoffen en bŤtablokkers bevatten. Belangrijk is dat atleten zich realiseren dat het gebruik van bŤtablokkers vermoeidheidsklachten kan veroorzaken en de duurconditie nadelig kan beÔnvloeden. Het gebruik van bovenstaande medicijnen is volgens het dopingreglement van de KNAU/IAAF toegestaan. In bepaalde combinatiepreparaten kan echter cafeÔne zitten, waarvan het gebruik tijdens wedstrijden als doping beschouwd kan worden als het gebruik daarvan aanleiding heeft gegeven tot het overschrijden van een bepaalde concentratie in de urine

Samenvatting
De meest voorkomende soorten hoofdpijn zijn spanningshoofdpijn en migraine(achtige vormen van hoofdpijn). Sporters met spanningshoofdpijn hoeven zich niet druk te maken over welke sport ze wel of niet kunnen beoefenen. Alle vormen behoren tot de mogelijkheden. Sporters met migraine(achtige hoofdpijn) reageren verschillend op de diverse vormen van inspanning. Bij sommigen speelt sport geen rol als uitlokkende factor, maar bij anderen kan intensieve (anaŽrobe) inspanning en uitputting migraineachtige hoofdpijn opwekken. Ook grote krachtsinspanningen en een vocht- en koolhydraattekort kunnen hiertoe leiden. Daarentegen is bekend dat een regelmatig en goed gedoseerd duurtrainingsschema uiteindelijk de frequentie en de ernst van de migraineaanvallen kan verminderen!

Bovenkant pagina
Medisch overzicht
Startpagina