Cafe´ne en sportbeoefening

Inleiding en (bij)werkingen van cafe´ne
Cafe´ne heeft een stimulerende werking. Reden om deze stof in het dopingreglement onder te brengen in de groep stimulantia. Cafe´ne komt onder andere in thee, koffie, chocolade en sommige 'softdrinks' voor en is waarschijnlijk het meest gebruikte stimulerende middel ter wereld. De (bij)werkingen van cafe´ne zijn dosisafhankelijk en te onderscheiden in:
  • remming van de eetlust
  • aanzetten van de vetverbranding
  • vermindering van de slaap ('wekeffect')
  • verhoogde alertheid
  • vermindering van het vermoeidheidsgevoel
  • een gevoel van euforie (welbehagen)
  • hoge bloeddruk en hartritmestoornissen
  • aanzetten van de urineproductie
  • vermindering van de co÷rdinatie
  • misselijkheid en diarree
  • nervositeit, beverigheid
  • hallucinaties en epileptische aanvallen
Het is bewezen dat cafe´ne de (duur-)prestatie verbetert, maar hoe dit gebeurt is nog onduidelijk. Duidelijk is echter wel dat dit prestatiebevorderende effect op de duurprestatie al optreedt bij een relatief lage dosis cafe´ne (5 mg/kg/lichaamsgewicht). Voor de 'gemiddelde' sporter komt deze dosis overeen met het drinken van 4 koppen zwarte koffie. In onderstaand schema wordt een concentratie cafe´ne beschreven van een aantal producten alsmede de concentratie cafe´ne die na gebruik van deze producten na 2-3 uur in de urine kan worden aangetroffen.

Cafe´nehoudende producten
1 kop koffie
1 kop thee
1 blikje Coca cola
1 blikje Pepsi Light
1 blikje Red Bull Energy Drink
Hoeveelheid cafe´ne
50 - 100 mg
50 mg
50 mg
36 mg
80 mg
Concentratie cafe´ne per ml. urine
0,7 - 1,5 microgram
0,7 microgram
0,7 microgram
0,5 microgram
1,0 microgram

Cafe´ne zet de werking van de nieren aan tot een verhoogde urineproductie. Lang is gedacht dat dit werkingsmechanisme bij duursporters ertoe zou leiden dat er eerder uitdroging zou optreden. Daardoor kunnen er eerder problemen in de temperatuurregulatie (met een verhoogd risico op een warmtestuwing) ontstaan. Uit recent onderzoek is echter gebleken dat tijdens sporten de urineproductie niet verhoogd is en dus het risico op uitdroging niet toeneemt.

Cafe´ne op de dopinglijst
De IAAF heeft cafe´ne op de dopinglijst geplaatst omdat deze stof in bepaalde situaties prestatieverhogend kan werken. Omdat cafe´ne in thee, koffie, chocolade en sommige 'softdrinks' voorkomt en bijna iedereen elke dag ÚÚn van deze producten tot zich neemt, wordt cafe´ne pas als doping beschouwd als de aangetroffen hoeveelheid in de urine hoger is dan 12 microgram/ml.
Op het voorkomen van cafe´ne in de urine wordt alleen gecontroleerd tijdens wedstrijden. Mocht de uitslag van de dopingcontrole positief uitvallen op cafe´ne, dan dreigt bij een eerste overtreding diskwalificatie en een openbare waarschuwing en bij een tweede overtreding een schorsing van twee jaar. Gebleken is dat in de uitscheiding van cafe´ne een grote individuele variatie bestaat en mede afhankelijk is van het geslacht, de leeftijd en de mate van gewenning aan het gebruik van cafe´ne. Uit onderzoek blijkt echter dat het innemen van 5 mg/kg/lichaamsgewicht cafe´ne bij geen der duursporters leidde tot een te hoge concentratie daarvan in de urine.

Conclusie
Cafe´ne is waarschijnlijk het meest gebruikte stimulerende middel ter wereld. Aangezien cafe´ne in bepaalde sportsituaties prestatieverhogend kan werken, merkt de IAAF een hogere concentratie dan 12 ug/ml cafe´ne in de urine aan als een overtreding van het dopingreglement.

Bovenkant pagina
Medisch overzicht
Startpagina